Por Gyelse Tokme Zangpo
Borrador versión 1.25.03.2026
ན་མོ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ཡེ།
Namo loke sharaie
གང་གིས་ཆོས་ཀུན་འགྲོ་འོང་མེད་གཟིགས་ཀྱང༌། །
འགྲོ་བའི་དོན་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་མཛད་པའི། །
བླ་མ་མཆོག་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་མགོན་ལ། །
རྟག་ཏུ་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
Aunque percibes que en los fenómenos no hay ida ni regreso,
te entregas por completo a calmar el dolor de los seres.
Con cuerpo, palabra y mente me prosterno respetuosamente sin cesar,
ante el supremo Gurú y el noble Avalokiteśvara
ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །
དམ་ཆོས་སྒྲུབ་ལས་བྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་ནི། །
དེ་ཡི་ལག་ལེན་ཤེས་ལ་རགས་ལས་པས། །
རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་བཤད་པར་བྱ། །
Todos los Budas perfectos son los orígenes del beneficio y la dicha,
que han surgido de haber logrado el dharma sagrado.
Y como esta realización depende de comprender las prácticas,
he de revelar las sendas de los nobles bodhisattvas.
1.
དལ་འབྱོར་གྲུ་ཆེན་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་དུས་འདིར། །
བདག་གཞན་འཁོར་བའི་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར། །
ཉིན་དང་མཚན་དུ་གཡེལ་བ་མེད་པར་ནི། །
ཉན་སེམས་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Difícil es hallar el navío de libertades y beneficios
que cruza, con nosotros y los demás, el océano de la existencia cíclica.
Por eso, escuchar, contemplar y meditar –día y noche, sin distracción–
es la práctica de los bodhisattvas.
2.
གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འདོད་ཆགས་ཆུ་ལྟར་གཡོ། །
དགྲ་ཡི་ཕྱོགས་ལ་ཞེ་སྡང་མེ་ལྟར་འབར། །
བླང་དོར་བརྗེད་པའི་གཏི་མུག་མུན་ནག་ཅན། །
ཕ་ཡུལ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
El apego a amigos y familia nos arrastra como un río.
La ira contra los enemigos abrasa como el fuego.
La oscuridad de la confusión nos hace olvidar aquello que debemos aceptar y rechazar.
Por eso, abandonar la tierra natal es la práctica de los bodhisattvas.
3.
ཡུལ་ངན་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་རིམ་གྱིས་འགྲིབ། །
རྣམ་གཡེང་མེད་པས་དགེ་སྦྱོར་ངང་གིས་འཕེལ། །
རིག་པ་དྭངས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ། །
དབེན་པ་བསྟེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Las emociones aflictivas gradualmente se reducirán luego de abandonar el lugar de influencias negativas.
La práctica espiritual naturalmente se incrementará luego de abandonar todas las distracciones.
Al purificarse la mente, nacerá la certeza en el dharma.
Permanecer en un lugar solitario es la práctica de los bodhisattvas.
4.
ཡུན་རིང་འགྲོགས་པའི་མཛའ་བཤེས་སོ་སོར་འབྲལ། །
འབད་པས་སྒྲུབ་པའི་ནོར་རྫས་ཤུལ་དུ་ལུས། །
ལུས་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་རྣམ་ཤེས་མགྲོན་པོས་བོར། །
ཚེ་འདི་བློས་བཏང་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Uno es separado de amistades de toda una vida
dejando atrás, en el instante de la muerte, todas las posesiones que con tanto afán reunió.
El cuerpo –como habitáculo– es abandonado por el huésped de la consciencia.
Abandonar las preocupaciones de esta vida es la práctica de los bodhisattvas.
5.
གང་དང་འགྲོགས་ན་དུག་གསུམ་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང༌། །
ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་ལ། །
བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་སྒྱུར་བྱེད་པའི། །
གྲོགས་ངན་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
En presencia de ciertos amigos los tres venenos crecen
y menguan las actividades de escuchar, reflexionar y meditar.
Dejar atrás amistades que disipan el amor y desvanecen la compasión
es la práctica de los bodhisattvas.
6.
གང་ཞིག་བསྟེན་ན་ཉེས་པ་ཟད་འགྱུར་ཞིང༌། །
ཡོན་ཏན་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་བའི། །
བཤེས་གཉེན་དམ་པ་རང་གི་ལུས་ལས་ཀྱང༌། །
གཅེས་པར་འཛིན་པར་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Asociándonos con un amigo espiritual las faltas se extinguen
y las cualidades se incrementan como la luna creciente.
Atesorar al sagrado amigo espiritual, incluso más que al propio cuerpo,
es la práctica de los bodhisattvas.
7.
རང་ཡང་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅིངས་པ་ཡིས། །
འཇིག་རྟེན་ལྷ་ཡིས་སུ་ཞིག་སྐྱོབ་པར་ནུས། །
དེ་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱབས་ན་མི་བསླུ་བའི། །
དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་འགྲོ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
¿A quién podrían ofrecer amparo los dioses de este mundo,
si ellos mismos yacen cautivos en la prisión de la existencia cíclica?
Por eso, cuando busques protección, refugiate en las Tres Joyas infalibles,
esa es la práctica de los bodhisattvas.
8.
ཤིན་ཏུ་བཟོད་དཀའི་ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས། །
སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་ཐུབ་པས་གསུངས། །
དེ་ཕྱིར་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས། །
ནམ་ཡང་མི་བྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Todo el sufrimiento de los reinos inferiores
que es extremadamente difícil de tolerar,
es el resultado de actos negativos, explicó el Hábil.
Por ello, no cometer ni una acción negativa, aunque el precio sea la propia vida, es la práctica de los bodhisattvas.
9.
སྲིད་གསུམ་བདེ་བ་རྩྭ་རྩེའི་ཟིལ་པ་བཞིན། །
ཡུད་ཙམ་ཞིག་གིས་འཇིགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །
ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཐར་པའི་གོ་འཕང་མཆོག །
དོན་དུ་གཉེར་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
La dicha en los tres reinos es como una gota de rocío en la punta de una brizna de hierba:
desaparece en un instante.
Por ello, dirigir todo tu esfuerzo hacia el estado supremo,
la liberación inmutable, es la práctica de los bodhisattvas.
10.
ཐོག་མེད་དུས་ནས་བདག་ལ་བརྩེ་བ་ཅན། །
མ་རྣམས་སྡུག་ན་རང་བདེས་ཅི་ཞིག་བྱ། །
དེ་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si desde tiempos sin principio nuestras madres nos han entregado amor,
¿cómo podríamos hallar dicha mientras ellas aún sufren?
Por ello, liberar a todos los incontables seres
y generar la mente del despertar es la práctica de los bodhisattvas
11
སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་བདག་བདེ་འདོད་ལས་བྱུང༌། །
རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་ཕན་སེམས་ལས་འཁྲུངས། །
དེ་ཕྱིར་བདག་བདེ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག །
ཡང་དག་བརྗེ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Del anhelo de dicha solo para uno mismo surge todo sufrimiento.
De la mente que desea el bien de los otros surge el Buda perfecto.
Por ello, intercambiar genuinamente nuestra dicha por el
sufrimiento ajeno es la práctica de los bodhisattvas.
12
སུ་དག་འདོད་ཆེན་དབང་གིས་བདག་གི་ནོར། །
ཐམས་ཅད་འཕྲོག་གམ་འཕྲོག་ཏུ་འཇུག་ན་ཡང༌། །
ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུས་གསུམ་དགེ་བ་རྣམས། །
དེ་ལ་བསྔོ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Incluso aquellos movidos por un gran deseo,
que hurtan o buscan arrebatarnos todos los bienes,
a ellos les ofrecemos nuestro cuerpo, riqueza y toda la virtud
acumulada en el pasado, presente y futuro, esa es la práctica de los bodhisattvas.
13
བདག་ལ་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་བཞིན་དུ། །
གང་དག་བདག་གི་མགོ་བོ་གཅོད་བྱེད་ན། །
སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་དེ་ཡི་སྡིག་པ་རྣམས། །
བདག་ལ་ལེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si alguien intentara cercenarnos la cabeza,
aun cuando no hayamos cometido contra él ni la más leve falta,
Tomar todas sus acciones negativas a través del poder de la
compasión es la práctica de los bodhisattvas.
14.
འགའ་ཞིག་བདག་ལ་མི་སྙན་སྣ་ཚོགས་པ། །
སྟོང་གསུམ་ཁྱབ་པར་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ན་ཡང། །
བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི། །
ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Incluso si alguien me difama ante el mundo,
expresar una y otra vez solo sus cualidades,
con una mente amorosa,
es la práctica de los bodhisattvas
15.
འགྲོ་མང་འདུས་པའི་དབུས་སུ་འགའ་ཞིག་གིས། །
མཚང་ནས་བྲུས་ཤིང་ཚིག་ངན་སྨྲ་ན་ཡང༌། །
དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །
གུས་པར་འདུད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si en medio de una gran asamblea
alguien expone nuestras faltas ocultas y habla con palabras punzantes,
ver en él a un amigo espiritual e inclinarnos con respeto
es la práctica de los bodhisattvas.
16.
བདག་གི་བུ་བཞིན་གཅེས་པར་བསྐྱངས་བའི་མིས། །
བདག་ལ་དགྲ་བཞིན་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ཡང༌། །
ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་བུ་ལ་མ་བཞིན་དུ། །
ལྷག་པར་བརྩེ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Incluso si aquellos a quienes amamos como a un hijo
nos miran ahora como a un enemigo,
amarlos con ternura, como una madre a su pequeño enfermo,
es la práctica de los bodhisattvas.
17.
རང་དང་མཉམ་པའམ་དམན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིས། །
ང་རྒྱལ་དབང་གིས་བརྙས་ཐབས་བྱེད་ན་ཡང༌། །
བླ་མ་བཞིན་དུ་གུས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི། །
སྤྱི་བོར་ལེན་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Cuando alguien, igual o menor en rango o condición,
nos hiere con palabras nacidas de la arrogancia,
colocarlo por encima de nuestra propia coronilla
y honrarlo como a un maestro espiritual
es la práctica de los bodhisattvas.
18.
འཚོ་བས་འཕོངས་ཤིང་རྟག་ཏུ་མི་ཡིས་བརྙས། །
ཚབས་ཆེན་ནད་དང་གདོན་གྱིས་བཏབ་ཀྱང་སླར། །
འགྲོ་ཀུན་སྡིག་སྡུག་བདག་ལ་ལེན་བྱེད་ཅིང༌། །
ཞུམ་པ་མེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Aunque caigamos en la miseria y el mundo entero nos desprecie,
aunque nos acosen enfermedades crueles y espíritus malignos,
cargar con las faltas de todos los seres sin rendirnos jamás
es la práctica de los bodhisattvas.
19.
སྙན་པར་གྲགས་ཤིང་འགྲོ་མང་སྤྱི་བོས་བཏུད། །
རྣམ་ཐོས་བུ་ཡིས་ནོར་འདྲ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང༌། །
སྲིད་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས། །
ཁེངས་པ་མེད་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Aunque alcanzara la fama y recibiera homenajes,
y fuera rico como el dios de la riqueza;
al ver lo fútil de esa opulencia en la existencia cíclica,
no dejarse arrastrar por la arrogancia es la práctica de los bodhisattvas.
20.
རང་གི་ཞེ་སྡང་དགྲ་བོ་མ་ཐུལ་ན། །
ཕྱི་རོལ་དགྲ་བོ་བཏུལ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར། །
དེ་ཕྱིར་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་དམག་དཔུང་གིས། །
རང་རྒྱུད་འདུལ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si uno no somete al verdadero enemigo –la propia ira–,
los enemigos externos, aunque caigan, seguirán multiplicándose.
Por ello, subyugar tu mente, mediante las tropas de amor y compasión,
es la práctica de los bodhisattvas.
21.
འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལན་ཚྭའི་ཆུ་དང་འདྲ། །
ཇི་ཙམ་སྤྱད་ཅིང་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །
གང་ལ་ཞེན་ཆགས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས། །
འཕྲལ་ལ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Los placeres de los sentidos son como el agua salada:
cuanto más bebemos, más crece la sed.
Por eso, dejar atrás todo lo que alimenta el apego y el aferramiento
es la práctica de los bodhisattvas.
22.
ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་དག་རང་གི་སེམས། །
སེམས་ཉིད་གདོད་ནས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ། །
དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་གཟུང་འཛིན་མཚན་མ་རྣམས། །
ཡིད་ལ་མི་བྱེད་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Todas las apariencias son la mente misma,
la cual está siempre libre de los extremos de las construcciones mentales.
Al comprender esto, no entretener tu mente con las marcas distintivas de sujeto y objeto,
es la práctica de los bodhisattvas.
23.
ཡིད་དུ་འོང་པའི་ཡུལ་དང་འཕྲད་པ་ན། །
དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་འཇའ་ཚོན་ཇི་བཞིན་དུ། །
མཛེས་པར་སྣང་ཡང་བདེན་པར་མི་ལྟ་ཞིང༌། །
ཞེན་ཆགས་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Cuando nos topamos con algo atractivo,
es como un arcoíris durante el verano:
aunque se revele como algo hermoso, percibirlo carente de realidad
y abandonar el aferramiento y el apego, es la práctica de los bodhisattvas.
24.
སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ལྟར། །
འཁྲུལ་སྣང་བདེན་པར་བཟུང་བས་ཨ་ཐང་ཆད། །
དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པའི་ཚེ། །
འཁྲུལ་པར་ལྟ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Todo sufrimiento es como la muerte de un infante en un sueño.
Cansa tomar por reales las apariencias ilusorias.
Por ello, ante condiciones desfavorables,
verlas como ilusión, es la práctica de los bodhisattvas.
25.
བྱང་ཆུབ་འདོད་པས་ལུས་ཀྱང་བཏང་དགོས་ན། །
ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །
དེ་ཕྱིར་ལན་དང་རྣམ་སྨིན་མི་རེ་བའི། །
སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si aquellos que anhelan el despertar deben entregar incluso su cuerpo,
¿qué decir entonces de ofrecer posesiones externas?
Por ello, practicar la generosidad sin esperar fruto kármico
es la práctica de los bodhisattvas.
26.
ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པར་རང་དོན་མི་འགྲུབ་ན། །
གཞན་དོན་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གད་མོའི་གནས། །
དེ་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདུན་པ་མེད་པ་ཡི། །
ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si carecemos de disciplina, ni el propio bien se alcanza;
anhelar el bien ajeno sería entonces un sinsentido.
Por eso, preservar la disciplina sin deseo por el ciclo de la existencia,
es la práctica de los bodhisattvas.
27.
དགེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་རྒྱལ་སྲས་ལ། །
གནོད་བྱེད་ཐམས་ཅད་རིན་ཆེན་གཏེར་དང་མཚུངས། །
དེ་ཕྱིར་ཀུན་ལ་ཞེ་འགྲས་མེད་པ་ཡི། །
བཟོད་པ་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Para el bodhisattva que ansía las riquezas de la virtud,
quienes causan daño son como tesoros de gemas preciosas.
Por ello, cultivar la paciencia libre de agresión
es la práctica de los bodhisattvas.
28.
རང་དོན་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པའི་ཉན་རང་ཡང༌། །
མགོ་ལ་མེ་ཤོར་བཟློག་ལྟར་བརྩོན་མཐོང་ན། །
འགྲོ་ཀུན་དོན་དུ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱི། །
བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Al observar la perseverancia gozosa de los śrāvakas y pratyekabuddhas,
quienes, con la premura del que apaga el fuego que arde en su propia cabeza, buscan solo su propio bien,
entrenarse en la perseverancia, fuente de cualidades que benefician a todos los seres,
es la noble práctica de los bodhisattvas.
29.
ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །
ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། །
གཟུགས་མེད་བཞི་ལས་ཡང་དག་འདའ་བ་ཡི། །
བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Habiendo comprendido que las aflicciones se destruyen por completo
mediante la visión superior (vipaśyanā) unida a la calma mental (śamatha),
cultivar la concentración meditativa que verdaderamente trasciende
las cuatro absorciones sin forma es la práctica de los bodhisattvas.
30.
ཤེས་རབ་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་ཡིས། །
རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་མི་ནུས་པས། །
ཐབས་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་མི་རྟོག་པའི། །
ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Sin sabiduría, el pleno despertar no puede alcanzarse
a través de las virtudes trascendentales.
Cultivar la sabiduría no conceptual, libre de las tres esferas y unida al método,
es la práctica de los bodhisattvas.
31
རང་གི་འཁྲུལ་པ་རང་གིས་མ་བརྟགས་ན། །
ཆོས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཆོས་མིན་བྱེད་སྲིད་པས། །
དེ་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་རང་གི་འཁྲུལ་པ་ལ། །
བརྟགས་ནས་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si no se examina la propia confusión,
puede parecer que se sigue el dharma, cuando en verdad se le da la espalda.
Por ello, contemplar sin cesar la raíz del propio engaño,
es la práctica de los bodhisattvas.
32.
ཉོན་མོངས་དབང་གིས་རྒྱལ་སྲས་གཞན་དག་གིས། །
ཉེས་པ་གླེང་ན་བདག་ཉིད་ཉམས་འགྱུར་བས། །
ཐེག་པ་ཆེ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གིས། །
ཉེས་པ་མི་སྨྲ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Si, influenciado por emociones aflictivas,
uno revela las faltas de otros bodhisattvas, es a uno mismo a quien hiere.
No exponer las faltas de aquellos que han entrado en el Gran Vehículo,
es la práctica de los bodhisattvas.
33.
རྙེད་བཀུར་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་རྩོད་འགྱུར་ཞིང༌། །
ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་བྱ་བ་ཉམས་འགྱུར་བས། །
མཛའ་བཤེས་ཁྱིམ་དང་སྦྱིན་བདག་ཁྱིམ་རྣམས་ལ། །
ཆགས་པ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Disputas por riqueza y honor
dañarán las prácticas de estudio, reflexión y meditación.
Abandonar el apego al hogar de amigos y benefactores,
es la práctica de los bodhisattvas
34.
རྩུབ་མོའི་ཚིག་གིས་གཞན་སེམས་འཁྲུག་འགྱུར་ཞིང༌། །
རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཉམས་འགྱུར་བས། །
དེ་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི། །
ཚིག་རྩུབ་སྤོང་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Palabras hirientes perturban las mentes ajenas y
dañan el comportamiento de los bodhisattvas.
Por ello, abandonar las palabras duras que perturban
la mente de otros es la práctica de los bodhisattvas.
35.
ཉོན་མོངས་གོམས་ན་གཉེན་པོས་ཟློག་དཀའ་བས། །
དྲན་ཤེས་སྐྱེས་བུས་གཉེན་པོའི་མཚོན་བཟུང་ནས། །
ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དང་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག །
འབུར་འཇོམས་བྱེད་པར་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Cuando nos habituamos a emociones aflictivas, se vuelve arduo extinguirlas con antídotos.
Por eso, al empuñar el arma del antídoto y cultivar la atención y vigilancia,
cortar en el mismo instante en que brotan
emociones aflictivas como el apego y demás, es la práctica de los bodhisattvas.
36.
མདོར་ན་གང་དུ་སྤྱོད་ལམ་ཅི་བྱེད་ཀྱང༌། །
རང་གི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཅི་འདྲ་ཞེས། །
རྒྱུན་དུ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་ལྡན་པ་ཡིས། །
གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
En resumen, sea cual fuere nuestro hacer,
con atención y vigilancia constantes,
contemplar el estado de nuestra mente y procurar el bien de todos los seres,
es la práctica de los bodhisattvas.
37.
དེ་ལྟར་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས། །
མཐའ་ཡས་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བྱའི་ཕྱིར། །
འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །
བྱང་ཆུབ་བསྔོ་བ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ཡིན། །
Así, a toda virtud forjada mediante la perseverancia,
consagrarla al logro del despertar
para disipar el sufrimiento de los seres,
a través de la sabiduría libre de las tres esferas,
es la práctica de los bodhisattvas.
མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་གསུངས་པའི་དོན། །
དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་གི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །
རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ལག་ལེན་སུམ་ཅུ་བདུན། །
རྒྱལ་སྲས་ལམ་ལ་སློབ་འདོད་དོན་དུ་བཀོད། །
Los discípulos del Buda explicaron las sublimes enseñanzas que
residen en los sutras, tantras y comentarios.
Yo he dispuesto las 37 prácticas de los bodhisattvas
para el beneficio de los que desean entrenarse en este sendero.
བློ་གྲོས་དམན་ཞིང་སྦྱངས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །
མཁས་ལ་དགྱེས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་མ་མཆིས་ཏེ། །
མདོ་དང་དམ་པའི་གསུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །
རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་འཁྲུལ་མེད་ལགས་པར་སེམས། །
Puesto que mi intelecto es débil y escaso mi estudio,
esta no es obra que deleite a eruditos.
Sin embargo, apoyado en sutras y enseñanzas sublimes,
expreso lo que percibo como las prácticas genuinas de los bodhisattvas.
འོན་ཀྱང་རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་རྣམས། །
བློ་དམན་བདག་འདྲས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར། །
འགལ་དང་མ་འབྲེལ་ལ་སོགས་ཉེས་པའི་ཚོགས། །
དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པ་མཛད་དུ་གསོལ། །
Mas las vastas olas de las acciones de los bodhisattvas
son arduas de comprender para un intelecto limitado como el mío.
Suplico a todos los santos por paciencia
ante cualquier contradicción, irrelevancia u otra falta que haya podido cometer.
དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན། །
དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་གིས། །
སྲིད་དང་ཞི་བའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི། །
སྤྱན་རས་གཟིགས་མགོན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ཤོག །
Que por la virtud aquí generada,
todos los seres alcancen,
por medio de la mente suprema del despertar –absoluta y relativa–,
la misma nobleza que el protector Avalokitshvara,
que no mora en los extremos de la existencia ni del nirvana.
ཅེས་པ་འདི་རང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ལུང་དང་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་བཙུན་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་དངུལ་ཆུའི་རིན་ཆེན་ཕུག་ཏུ་སྦྱར་བའོ། །།
Este texto fue compuesto por el venerable Togmé, quien enseña mediante escrituras y razonamientos para el bien propio y de los demás, en la Cueva de las Joyas, Rinchen Puk, en Ngulchu.